Về xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang hình ảnh đầu tiên chúng ta bắt gặp chính là đôi câu đối trên cổng làng: ” Hương Vân mỹ tửu lừng biển Bắc – chiến thắng Như Nguyệt rạng trời Nam”. Những chiếc chum rượu lớn xếp dọc đường làng. Bước qua chiếc cổng cổ kính này ta đến với một vùng văn hóa cổ lừng danh với làng nghề nấu rượu. Đó là rượu làng Vân – một loại đặc sản rượu ngâm nổi tiếng khắp gần xa.

Dưới các triều đại phong kiến rượu Vân là lễ vật để dâng lên vua chúa. Và thường xuyên được sử dụng trong những buổi yến tiệc chốn cung đình. “Vân hương mỹ tửu” là 4 mỹ tự còn lưu truyền trong nhân dân. Do vua Huy Tông năm chính hòa thứ 24 (1973) đã sắc phong cho sản vật lừng danh đất Kinh Bắc. Để chế biến ra những giọt rượu Vân thơm ngon, phải trải qua rất nhiều công đoạn khác nhau. Nguyên liệu chính là gạo, gạo phải là gạo nếp cái hoa vàng, thứ gạo đặc biệt thơm ngon để có thể tạo ra loại đặc sản rượu ngâm ngon nhất nhì.

Đặc sản rượu ngâm - rượu làng Vân
Đặc sản rượu ngâm – rượu làng Vân

Gạo được đem nấu chín thành cơm, rồi trộn đều cùng một thứ men bí truyền của làng Vân, công đoạn này gọi là ‘‘ủ men”. Cơm rượu cho vào thúng ủ lên men sau đó bỏ vào chum ngâm trong khoảng 72 giờ, rồi đưa lên bếp nấu. Người Vân Hà vẫn luôn tự hào vì được sở hữu sản phẩm rượu nổi tiếng này. Họ cho rằng rượu Vân thơm ngon, hấp dẫn không chỉ bởi ở loại gạo nếp cái hoa vàng, hay ở thứ men gia truyền đặc biệt có 35 vị thuốc bắc, mà một phần còn vì nơi đây có nguồn nước được lấy từ các giếng khơi trong làng, nước như một thứ quà tặng của đất trời ban cho làng Vân, nước ngon, tinh khiết và rất thích hợp với việc nấu loại rượu này. Cứ đời này truyền đời khác, người làng Vân luôn ý thức cần phải bảo lưu nghề truyền thống này của ông cha. Để giữ bí quyết của nghề nấu rượu, ngay từ xa xưa, trong gia đình, cha mẹ chỉ truyền nghề cho con trai và con dâu. Tập tục này được tuân thủ nghiêm ngặt và như là một điều thề ước lâu đời ở làng Vân. Vì vậy, xưa có câu ca dao:

‘‘Trời mưa cho ướt lá khoai
Đố ai lấy được con trai Thổ Hà
Trời mưa cho ướt lá cà
Đố ai lấy được đàn bà Vạn Vân”.

Nồi rượu làng Vân - đặc sản rượu ngâm
Nồi rượu làng Vân – đặc sản rượu ngâm

Vậy nên, không những không bị mai một mà nghề nấu rượu ở làng Vân còn ngày càng phát triển. Thị trường tiêu thụ không chỉ ở trong nước mà còn xuất khẩu ra cả nước ngoài. Người làng Vân hiếu khách, trọng tình. Mỗi gia đình ở đây đều có một chum rượu đầy để trong nhà, để đãi khách và làm quà tặng. Cứ mỗi khi có khách đến chơi nhà, người làng Vân lại tự hào đem thứ đặc sản rượu ngâm – rượu làng Vân ra để đãi khách. Kể dăm ba câu chuyện về quê hương, về vùng đất giàu truyền thống lịch sử.

Mỗi khi nâng chén mời nhau ly rượu người làng Vân lại ý tứ và kín đáo bằng việc hát những câu dân ca quan họ để tỏ lòng chân thành của người mời rượu, đó cũng là nét văn hóa đặc trưng của con người vùng Kinh Bắc.

Thông tin liên hệ:

  • Website: www.ruounuirung.com
  • Fanpage: www.facebook.com/ruounuirung/
  • Địa chỉ: Biên Sơn – Lục Ngạn – Bắc Giang
  • Hotline: 0976.547.745 – 0975.547.745
  • E-mail: nguyenhoanh8691@gmail.com

Xem thêm: